Şiir tercümesi yapılırken nelere dikkat edilir?

Edebi eserlerin tercümesi belki tıbbi tercüme kadar hayati önemde olmasa da okuyucusu eserden soğutan nice başarısız tercümeler vardır. Aslında bu da bir anlamda ölüm sayılabilir. Sanat insana haz veren bir olgudur. Şiir ise sanatın en zevkli, en içten ve en çarpıcı bölümlerinden biri kabul edilir. Birçok okuyucu aylarca bekledikleri edebi eserlerde, mütercimin azizliği yüzünden hayal kırıklığına uğramaktan hatta eseri bitirmeyi bile istemediklerinden bahsederler. Hatta ünlü bir edebiyatçının söylediği “ tercüme kadına benzer, güzelse sadık olmaz, sadık olanı güzel olmaz “ ifadesi bu konuda uzmanlaşmış edebi tercümanların çevirilerinde mutlaka kullandıkları bir söz olarak akıllara gelir.

Tercümede esas olan anlamı yakalamak, duyguyu vermek ve durumu birebir çevirmektir. Şiir tercümesinde ise işin içine biraz da estetik katmak daha çok önemsenir. Herhangi bir metnin çevirisi için sadece o konuda bilgi sahibi olmak ve uygun terminoloji bilmek yeterli olsa da edebi metinlerin çevirisi özellikle şiir tercümesi, tercümanda bilginin varlığı kadar zevk, uyum, ahenklik duygularını da gerektirir. Eğer şiir tercümesi birebir kelimelerin çevrilmesi olarak anlaşılsaydı ki; maalesef yabancı dil bilerek ilk mütercimlik deneyimlerini edebi eserlerle yapan tercümanlar çoğunluktadır, sözlük kullanarak bile hemen herkes çeviri yapabilirdi. Tabii burada şiirin ağırlığı ne olurdu ve anlam yönünden ne derece etkili olurdu bunu düşünmek lazım.

Şiir tercümesi bir anlamda tercümanın da şair gibi düşünmesi ve hissetmesi açısından edebiyata, şiire meraklı ve ilgili olması gerekir. Cümlelerin uzunluk ya da kısalık dereceleri kıstas alınmamalı, sadece duyguyu iletebilme esas alınmalıdır. Şiir tercümesinin yapıldığı mütercimlik bürosunda bulunan editörler, sanat yönetmenleri, danışmanlar ve kurumda edebiyat konusunda bilgili ve yetkili tercümanlar çeviriyi kontrol etmeli, gerekirse iki üç kişilik bir grupla şiir tercümesi yapılmalıdır.

Share
This

Post a comment